nieistniejące cmentarze Krakowa

W XVI w. zrodziła się w Europie myśl resocjalizacji przez pracę i modlitwę, co doprowadziło do zakładania pierwszych domów pracy przymusowej, zwanych też domami poprawy. Do najbardziej znanych należał ten powstały w Amsterdamie w 1599 r. Rozgłosu przysporzyła mu broszurka pt. „Cuda św. Drwala”, która opisywała 19 przypadków cudownego „wyleczenia” przez pracę z próżniactwa, lenistwa i przestępczych skłonności. Zamykano w nich włóczęgów, żebraków, osoby skazane wyrokiem sądowym, a także krnąbrną młodzież przysłaną tu przez swoich rodziców.  Pierwszy taki dom powstał na obecnym terenie naszego kraju w Gdańsku w 1629 r. Był on manufakturą sukienniczą opartą na przymusowej pracy osadzonych. (Więcej na jego temat, a także idei domów pracy przymusowej przeczytać…

Maria Estreicher podaje, że pierwsze kawiarnie pojawiły się w Krakowie z końcem XVIII w., nie należały do wytwornych. Jedną z nich była ta znajdująca się na pierwszym piętrze w budynku narożnym przy ul. Szewskiej i Rynku. *** Jeszcze w „Przewodniku Krakowskim na rok 1835…” można było przeczytać, że na kilkadziesiąt kawiarń istniejących w Krakowie po większej części były to „izby zwyczajne„, czyli takie z długim drewnianym stołem i długimi ławami. Poniżej zdjęcie przedstawiające plac Szczepański w dzień targowy. Po lewej stronie przy krawędzi fotografii niewielki fragment ściany budynku Starego Teatru, następnie budynek z numerem 2 zwany kamienicą Estreicherów. Nad wejściem do niego można zobaczyć szyld z napisem „kawiarnia”. Była to…

dawne kawiarnie w XIX w.

W XIX w. umiejętność „fryzowania” (jak wtedy mawiano) była na wagę złota, biorąc pod uwagę fakt, że część kobiet z wyższych sfer nie potrafiła sama czesać się. Karolina Nakwaska w swoim poradniku pt. „Dwór wiejski” z 1843 r. podpowiadała: „Ja bym Ci radziła próbować samej się czesać. (…) Prawda, że Ci się to zrazu przykrym wyda; ale i nie takie przykrości człowiek często znosić musi! Zmiana losu, pogorszenie się majątku, zresztą podróż, przypadek (…), mogą cię przymusić do użycia własnych rąk w ubieraniu się i czesaniu, nie lepiej więc będzie zawczasu się do tego przyzwyczaić?” (Karolina Nakwaska „Dwór wiejski…”, Lipsk 1857 r., str. 171) Z tego też powodu pożądaną umiejętnością…

W zbiorach Biblioteki Kongresu w Waszyngtonie udało mi się znaleźć takie oto zdjęcie przedstawiające żydowską łaźnię na ul. Szerokiej 6 w Krakowie. Łączyła ona w sobie dwie funkcje, po pierwsze służyła zachowaniu higieny, po drugie miała w podziemiach pomieszczenie do oczyszczenia rytualnego, stąd też pełniła funkcję tzw. mykwy. Korzystały z niej kobiety i mężczyźni. To tu zanurzano się w wodzie po kontakcie ze śmiercią, kobiety po menstruacji, panny przed ślubem, mężczyźni przed czynnościami liturgicznymi… Tu także obmywano naczynia kuchenne nabyte od nie – Żydów, by stały się koszerne. Pierwsze wzmianki na temat łaźni pochodzą z 1485 r., aczkolwiek należy zauważyć, że od tego czasu była ona wielokrotnie przebudowywana, nie zachowała…

W zbiorach Biblioteki Narodowej w Warszawie natrafiłam na poniższą pocztówkę Cukierni Warszawskiej przy ul. Floriańskiej 24 w Krakowie. – Przepiękny dokument ikonograficzny życia codziennego w XIX w., w sam raz na rozpoczęcie opowieści o jednej z najdziwniejszych krakowskich kawiarni, którą na przekór Warszawską. Założona została pod koniec XIX w. przez Józefa Kissa. Początkowo była jedną z wielu i nie wyróżniającą się niczym szczególnym. Sytuacja ta uległa zmianie, gdy w 1903 r. do spółki przystąpił Leon Piątkowski, który stosunkowo szybko spłacił wspólnika i odtąd przez wiele lat prowadził firmę w pojedynkę. Pociągnęło to za sobą nadanie nowej nazwy i wyglądu lokalowi. Tak powstała Cukiernia Warszawska. (przypis 1) L. Piątkowski znany był…