Home    Podaruj dokument    Współpraca    O mnie

Damska moda w latach 1795 – 1825 r.

We wrześniu tego roku zamieściłam wpis poświęcony modzie z lat 1795 – 1825. Na przykładzie ilustracji z pism kobiecych, ułożonych chronologicznie starałam się pokazać, jak zmieniała się moda w tym okresie. Kontynuując ten wątek, chciałam pokazać to samo zjawisko na przykładzie malarstwa. Aczkolwiek zastrzegam, że nie można do dat zamieszczonych przy obrazach podchodzić bezkrytycznie, bo najczęściej nie wiadomo, skąd się wzięły. Czy były one zamiszczone na licu przez malarza, czy też na odwrocie przez pierwotnych właścicieli, czy też późniejsi nabywcy postanowili nadać datę, kierując się ogólnym przekonaniem w oparciu o stroje noszone przez prezentowane postacie. Jeżeli to ostatnie, to łatwo o błąd. Podobna uwaga dotyczy uczenia się mody w oparciu o wizerunki sukien zachowanych w muzeach. Analizowanie mody w kontekście malarstwa ma jednak i swoje zalety, jest o tyle cenną praktyką, że pozwala na sprawdzenie, w jakim zakresie moda „z żurnala” trafiała na ulice i salony.

I może dopiszę jeszcze jedną uwagę, która pojawiła się już we wrześniowym wpisie. Obrazy zostały ułożone latami, choć należy mieć na uwadze, że moda nie zmieniała się co roku. Wprowadzone trendy mogły obowiązywać dekady, a nawet dłużej. Z tego też powodu tendencje modowe z lat np. 1800 – 1805 należy traktować jako propozycje równoległe, a nie wypierające się nawzajem. W dodatku, gdy młode elegantki zamawiały u krawca stroje zgodnie z ostatnim, francuskim krzykiem mody, starsze, konserwatywne panie potrafiły nosić aż do śmierci ubiory z czasów swojej młodości, pomimo tego, że dawno były one już passe. Na filmach historycznych nie raz można zobaczyć różne pokolenia kobiet np. babcię i wnuczkę, ubrane w stroje z dwóch różnych epok.

***

Suknie z lat 1795 – 1812 były bardzo proste, ascetyczne, z niewielką ilością zdobień, falban, koronek, nawiązujące do antyku. Charakterystyczną ich cechą jest podniesiony stan, kończący się tuż pod biustem, co prowadziło do jego uwydatnienia. Lejące suknie nie opinały talii, a wręcz przeciwnie maskowały ją, przez co kobiety nie musiały nosić gorsetów. Modna suknia np. balowa, lub też ta którą zakładano do portretu powinna była mieć krótkie rękawy, przed chłodem często chronił szal lub długie za łokcie rękawiczki.

1795 r. Poniżej suknia prosta niczym koszula nocna.

dawna fotografia, dawne zdjęcia, historia fotografii, blog historia, blog obyczajowy, blog historyczny, dawne zwyczaje, kobieta XIX wiek

1797 r.

1800 r.

1800 r. W sukniach codziennych raczej trudno było pozwolić sobie na modne krótkie rękawy, gdy klimat nie był zbyt ciepły.

1801 r.

1801 r.

1802 r. Poniżej diadem na głowie i złote wykończenia ewidentnie nawiązują do antycznej mody. A do tego szal, nadający nieco koloru – typowy atrybut elegantek tego okresu.

1805 r.

1805 r. Poniżej wprawdzie rękaw długi, ale imitacja krótkiego rękawa jednak zostaje zachowana.

dawna fotografia, dawne zdjęcia, historia fotografii, blog historia, blog obyczajowy, blog historyczny, dawne zwyczaje, kobieta XIX wiek

1806 r. Poniżej kolejny atrybut typowy dla tego okresu, a mianowicie długie rękawiczki za łokcie. Przy krótkich rękawach były bardzo praktyczne, bo jednak dawały nieco ciepła. No i oczywiście szal.

1807 r. I znów imitacja krótkiego rękawa.

1807 – 1810 r.

dawna fotografia, dawne zdjęcia, historia fotografii, blog historia, blog obyczajowy, blog historyczny, dawne zwyczaje, kobieta XIX wiek

1807 r.

1808 r. I znów bardzo długie rękawiczki. Malarz poniższego obrazu wykazał się ogromną dokładnością, by nie rzec gorliwością. Odmalował nawet poziome zagniecenia od składania sukni.

1808 r.

1808 r.

1810 r.

1810 r.

1810 r.

1812 r.

1813 r. Na sukni poniżej zauważamy nowy trend w modzie, polegający na rozkloszowaniu sukni u dołu. Z czasem będzie ona stawać się coraz szersza.

dawna fotografia, dawne zdjęcia, historia fotografii, blog historia, blog obyczajowy, blog historyczny, dawne zwyczaje, kobieta XIX wiek

1813 r. Na obrazie poniżej widzimy kryzę wokół szyi, detal który będzie modowym hitem następnych lat.

dawna fotografia, dawne zdjęcia, historia fotografii, blog historia, blog obyczajowy, blog historyczny, dawne zwyczaje, kobieta XIX wiek

Poniżej obraz bez daty. Ja osobiście datowałabym go na rok 1813 lub dalsze z uwagi na element wyraźnego rozkloszowania. O rozkloszowaniu jako elemencie mody kobiecej pisałam już we wpisie z dnia 13.09.2015 roku. Ponadto pojawia się pokaźne zdobienie dołu sukni, zdobienie rękawów, co świadczy o nowym trendzie. Dotychczasowe suknie były zdecydowanie skromniejsze – nawiązujące swą prostotą do antyku.

dawna fotografia, dawne zdjęcia, historia fotografii, blog historia, blog obyczajowy, blog historyczny, dawne zwyczaje, kobieta XIX wiek

1814 r. Poniżej dwie suknie codzienne.

1815 r.

dawna fotografia, dawne zdjęcia, historia fotografii, blog historia, blog obyczajowy, blog historyczny, dawne zwyczaje, kobieta XIX wiek

1815 r.

Poniżej 1816 rok, nie wiemy jednak, czy jest to data faktyczna namalowania obrazu, czy też przybliżona – nadana później. Jest to kolejny przykład sukni kloszowanej u dołu i zdobionej, nie mającej w sobie nic wspólnego z wcześniejszą, skromną modą nawiązującą do antyku. A do tego bogate zdobienie wokół szyi, przypominające kryzę. Suknie balowe czasem będą pozbawione kryz i zdobień pod szyją, z uwagi na to, że ta szczególna okazja, jaką był bal, dawała kobiecie prawo do odsłaniania dekoltu.

1816 r.

Z ilustracji zamieszczanych w prasie kobiecej, do jakich udało mi się dotrzeć, wynika, że 1817 rok jest pierwszym rokiem, w którym projektanci zaczynają wyraźnie kłaść nacisk na ornamentykę i zdobienia stroju – klasycyzm w stroju odchodzi do lamusa (patrz poniżej).

1818 – 1820 r.

dawna fotografia, dawne zdjęcia, historia fotografii, blog historia, blog obyczajowy, blog historyczny, dawne zwyczaje, kobieta XIX wiek

1818 r. Poniżej strój w jeszcze klasycznym wydaniu. Nie wiadomo, czy jest on przejawem tego, że moda nie zmieniała się z dnia na dzień i kilka stylów mogło współistnieć koło siebie, czy też raczej efektem złego datowania obrazu.

1819 r. Jak dla mnie data poniższego obrazu jest co najmniej o 2 lata przedwczesna (patrz uwagi przy roku 1820).

dawna fotografia, dawne zdjęcia, historia fotografii, blog historia, blog obyczajowy, blog historyczny, dawne zwyczaje, kobieta XIX wiek

1819 r.

1820 r. Poniższa suknia ma lekko obniżony stan, który nie kończy się już bezpośrednio pod biustem. Z pism kobiecych, do jakich udało mi się dotrzeć, wynika, że taki trend pojawił się w prasie dla pań po raz pierwszy w 1821 roku, ale oczywiście mogę być w błędzie, bo mogłam po prostu nie dotrzeć do wcześniejszych ilustracji (w takim przypadku liczę na ewentualne uwagi czytelników bloga). Gdyby moje założenie było słuszne, to to by oznaczało, że data przypisana do poniższego obrazu jest co najmniej o jeden rok przedwczesna. W modzie dotychczasowej stan, kończący się tuż pod biustem, miał na celu wyraźne jego uwydatnianie. W roku 1821 projektanci zaczynają proponować stan nieco obniżony (o czym było powyżej) i w dodatku spłaszczający biust. Bardzo wyraźnie widać to na czarnej sukni poniżej datowanej na rok 1823 (nie mylić z suknią z 1820 roku).

Obniżanie stanu będzie tendencją stałą w modzie, aż w końcu dojdziemy do momentu, gdy wcięcie będzie kończyć się w pasie.

Na pięciu poniższych obrazach widzimy szale, nieodzowne atrybuty każdej elegantki. W końcu czymś trzeba było mieć zajęte ręce.

1820 r.

dawna fotografia, dawne zdjęcia, historia fotografii, blog historia, blog obyczajowy, blog historyczny, dawne zwyczaje, kobieta XIX wiek

1820 r.

1821 r.

1823 r.

No i może trochę mody „z żurnala” tytułem wstępu do 1824 roku.

1824 r.

I znów trochę mody „z żurnala” (1825 r.).

1825 r.

1825 r.

1825 r.

Ufff.

Agnieszka Lisak