Home    Podaruj dokument    Współpraca    O mnie

Zobacz dawne łazienki.

Pokazanie dziewiętnastowiecznych łazienek nie jest rzeczą łatwą, jako że większość mieszkań ich nie posiadała. Świadczą o tym min. ogłoszenia prasowe, choćby te publikowane na łamach „Kurjera Warszawskiego”. Zachwalano w nich sprzedawane mieszkania, wymieniając takie zalety jak: duża ilość pokoi, posiadanie balkonu, kuchni, osobnego wejścia dla służby, drewutni, pięknego widoku… Miały wszystko, tylko nie łazienki.

W domach zachowaniu podstawowej higieny służyły miednice i dzbany z wodą, które stawiano na stołach czy komodach.

dawne łazienki, historia higieny, blog historia, blog obyczajowy

blog obyczajowy, blog historia, historia fryzjerstwa, golarze, fryzjerstwo historia, fryzjer historiaCzasami miednice umieszczano na specjalnych stolikach z lustrem zwanych gotowalniami.

O braku łazienek świadczą dodatkowo dawne obrazy i rysunki, na których widać myjących się w pokojach.

historia łazienek, dawne łazienki, historia higieny, dawna higiena

Poniżej obraz Francois Bouchera pt. „Młoda kobieta biorąca kąpiel” XVIII w. Choć tego, co widać na obrazie, raczej kąpielą nie należałoby nazywać.

historia łazienek, dawne łazienki, historia higieny, dawna higienaPonownie obraz Francois Bouchera z XVIII wieku, tym razem pt. „Nocnik”.

Poniżej obraz Louisa Leopolda Boilly (1761-1845).

dawne łazienki, historia łazienek, historia higienyDo poważniejszych zabiegów higienicznych służyły miednice czy też wanienki. W poradniku z 1912 roku Anny Fischer – Duckelmann pt. „Kobieta lekarką domową” znajdujemy sporo ilustracji, obrazujących, jak wyglądało korzystanie z nich.

dawne łazienki, historia higieny, blog historia, blog obyczajowy, blog historycznydawne łazienki, historia higieny, blog historia, blog obyczajowy, blog historycznydawne łazienki, historia higieny, blog historia, blog obyczajowy, blog historycznydawne łazienki, historia higieny, blog historia, blog obyczajowy, blog historycznydawne łazienki, historia higieny, blog historia, blog obyczajowy, blog historycznydawne łazienki, historia higieny, blog historia, blog obyczajowy, blog historyczny

Poniżej rysunek Carla Larssona z 1908 roku.

historia łazienek, dawne łazienki, historia higieny, dawna higiena

Na obrazie poniżej widzimy po lewej stronie toaletkę z miednicą, a przed nią małą wanienkę kąpielową.

blog historia, blog historyczny, blog obyczajowy

W domach osób o bardziej otwartych umysłach można było znaleźć wanny. Przez całe stulecie stawiano je w mniej lub bardziej przypadkowych pomieszczeniach: w pokojach, sypialniach, kuchniach… Ferdynand Hoesick wspomina, że w mieszkaniu jego rodziców wanna stała w sypialni za specjalną kotarą, nakryta na co dzień prześcieradłem. Praktykę tą potwierdzają dawne rysunki i ryciny.

blog historia, blog historyczny, blog obyczajowy

***

O wannach wspomina także Karolina Nakwaska w poradniku z 1843 roku pt. „Dwór wiejski…”:

„Ta niech stoi w miejscu przyzwoitym, to jest: osobnym, widnym, nie na przechodzie, nie w przeciągu, nie na wilgoci, wybierz sobie do kąpania komóreczkę jaką w bliskości kuchni lub pralni. […] Niech w niej stoi wanna duża blaszana dla was. Mała dla dzieci i choć drewniana dla służących”[1].

Jak wynika z „Książki dla podróżnych, z której się łatwo wyrazów potrzebnych w podróży i w zdarzeniach ludzkiego życia nauczyć można” z 1829 roku, zdarzało się, że gdy zakurzony podróżą gość przyjeżdżał do karczmy na prowincji, zapytywał, czy można by u kogoś wynająć wannę, i prosił o jej przyniesienie. Nie było w tym nic osobliwego, ponieważ zdarzały się osoby, które ją miały i zarabiały na tego typu usługach.

Z reklamy zamieszczonej na łamach „Przeglądu Zakopiańskiego” w 1902 roku można się dowiedzieć o sklepie sportowym działającym przy Rynku 37 w Krakowie, który miał w swojej ofercie wanny i miednice… gumowe.

***

Jeszcze na fotografiach z dwudziestolecia międzywojennego zobaczyć możemy wanny stojące w… kuchni.

blog historia, blog historyczny, blog obyczajowy

Poniżej zdjęcie z 1915 roku.

blog historia, blog historyczny, blog obyczajowyNasza wiedza na temat tego, jak pod koniec XIX wieku wyglądały łazienki, nie była by tak bogata, gdyby nie amerykański przemysłowiec J. Mott, który nie tylko reklamował w prasie produkowane przez siebie ich wyposażenie, ale także podpowiadał społeczeństwu, jak projektować pomieszczenia służące higienie.

Poniżej 1899 r.

Poniżej 1908 r.

Poniżej 1909 r.

Poniżej 1893 r.

Poniżej 1892 r.

blog historia, blog historyczny

***

Pozostałe zdjęcia i ilustracje.

Poniżej gabinet do odprawiania toalety, to nic że bez wanny.

dawne łazienki, historia łazienek, historia higieny

Poniżej wystrój łazienki z 1910 r.

blog historia, blog historyczny

blog historia, blog historyczny, blog obyczajowy

blog historia, blog historycznyblog historia, blog historyczny

blog historia, blog historyczny, blog obyczajowy

Poniżej przełom XIX i XX w.

Poniżej 1880 r.

Poniżej 1900 r.

blog historia, blog historyczny, blog obyczajowy

blog historia, blog obyczajowy, blog historyczny

Agnieszka Lisak