Home    Podaruj dokument    Współpraca    O mnie

O dawnych muzeach osobliwości, czyli panoptikum.

W XIX wieku dużą popularnością cieszyły się muzea osobliwości (najczęściej wędrowne). W czasach bez radia, telewizji i internetu był one doskonałym sposobem na poszerzenie wiedzy i zdobycie tematów do rozmów. Ich otwarcie zapowiadano już wcześniej w gazetach, co wywoływało niemało komentarzy i spekulacji. Z plakatu z 1882 roku dowiadujemy się, że codziennie od godziny dziesiątej rano do jedenastej w nocy przy ulicy Nowy Świat 25 w Warszawie będzie można oglądać:

* Cud nauki obecnego czasu, to jest transfuzję, czyli przelewanie krwi z jagnięcia w człowieka (jak łatwo domyśleć się, cudowna transfuzja musiała być oparta na kuglarskich sztuczkach, a nie osiągnięciach nauki).

* Wielką kolekcję figur mechanicznych, woskowych, „sztucznie ruchomych, naturalnej wielkości”. A w dodatku pierwszy raz w Warszawie wystawioną miała być figura woskowa Wesoły Mameluk, który rozweselać miał publiczność swoimi krotochwilami i muzyką.

* Dwa węże boa z południowej Afryki i rozmaite przedmioty oraz zwierzęta z oceanu Indyjskiego i z Afryki.

* Kieł mamuta ważący 21 funtów.

* Żywego krokodyla pływającego w wodzie.

Cena za wejście kopiejek 30, dzieci do lat 10 oraz wojskowi niższych stopni płacą połowę.

Do tego typu pokazów wybierano wszystko, co miała w sobie element niesamowitości, choćby nie pozostawało ze sobą w logicznym związku. I tak też z afisza z 1882 roku dowiadujemy się, że na Placu Krasińskim w Warszawie będzie można oglądać „wielką panoramę dzikich zwierząt” (żywych i wypchanych) a wśród nich żółw z pustyni Sahara i boa dusiciel. Do tego „pochowanie zwłok papieże Piusa IX” i jakby tego było jeszcze komuś mało, będzie można zobaczyć Paryż w czasie Wystawy Paryskiej w 1878 roku, katastrofę okrętu Kurfurst, i inkwizycję hiszpańską. Istne poplątanie z pomieszaniem.

Muzea osobliwości mogły mieć charakter stały lub wędrowny. Nazywały się panoptikum. A jak wyglądały? Proszę obejrzeć na poniższym obrazie.

Słowo panoptikum oznacza także wystawę figur woskowych. Poniżej właśnie taka wystawa (kliknij, aby powiększyć).

dawna fotografia, dawne zdjęcia, historia fotografii, blog historia, blog obyczajowy, blog historyczny, dawne zwyczaje, kobieta XIX wiek

Agnieszka Lisak